Len zimą? Tak! Czy lniana pościel grzeje i co mówią badania
Len kojarzy Ci się z sierpniowym upałem, lekką koszulą i wakacjami nad morzem? Nic dziwnego. A jednak ta sama tkanina, która chłodzi w lipcu, potrafi zatrzymać ciepło w grudniu, kiedy za oknem mróz, a w sypialni grzeją kaloryfery. W tym wpisie wyjaśniam, skąd wziął się mit „lnu wyłącznie na lato" i co na ten temat mówią badania.
Skąd się wziął mit, że len jest tylko na lato?
W skrócie: len uchodzi za tkaninę letnią, bo jego zalety najłatwiej odczuć w upale. Te same właściwości działają i mają znaczenie przez cały rok.
Len zyskał letnią opinię, bo najłatwiej odczuć jego zalety właśnie w upale: jest przewiewny, chłodny w dotyku i szybko oddaje wilgoć. To jednak tylko połowa prawdy. Te same właściwości, które ratują Cię w lipcu, działają przez cały rok, tylko zimą mniej się o nich mówi.
Do letniego wizerunku dokładają się też skojarzenia z modą wakacyjną. Tymczasem projektanci od kilku sezonów sięgają po len również w kolekcjach jesienno-zimowych, a lniane dzianiny, które mniej się gniotą, pojawiają się w kolekcjach na każdą porę roku (Alliance for European Flax-Linen & Hemp).
Czy len grzeje?
W skrócie: len nie grzeje jak wełna, ale też nie wychładza. Ma umiarkowany opór cieplny, więc zatrzymuje część ciepła i jednocześnie odprowadza wilgoć. Dzięki temu pod zimową kołdrą daje komfort bez przegrzewania.
Len nie grzeje jak wełna, ale też nie wychładza. Ma umiarkowane właściwości izolacyjne, dzięki którym łączy świeżość z ciepłem, i to właśnie sprawia, że sprawdza się o każdej porze roku. Potwierdziło to badanie komfortu i właściwości tkanin przeprowadzone w 2014 roku przez laboratorium CETELOR Uniwersytetu Lotaryńskiego.
Naukowcy porównali w nim próbki tkanin ze 100% lnu, bawełny, wiskozy i poliestru. Len lepiej zatrzymywał ciepło niż bawełna i wiskoza, a jednocześnie najlepiej przepuszczał powietrze i parę wodną. Badacze opisują to jako dobry kompromis między świeżością a izolacją przez cały rok (Alliance for European Flax-Linen & Hemp).
Raport CETELOR o wpływie lnu na jakość snu podaje konkretne wartości oporu cieplnego
(Rct, mierzonego na modelu skóry według normy ISO 11092). Len uzyskał 0,044 m²·K/W i zajął drugie miejsce: za poliestrem (0,05), a przed wiskozą (0,041) i bawełną (0,034). Autorzy wyjaśniają, że len zatrzymuje część ciepła, ale nie izoluje całkowicie, więc pomaga ciału utrzymać temperaturę termoneutralną, czyli taką, przy której organizm nie musi się ani wychładzać, ani rozgrzewać (raport CETELOR 2022).
W praktyce oznacza to jedno. Lniana tkanina nie grzeje, ale też nie zostawia Cię z chłodem. Dopasowuje się do tego, czego potrzebuje Twoje ciało.
Dlaczego zimą budzisz się spocona i jak pomaga len?
W skrócie: zimą łatwo przegrzać się pod grubą kołdrą w ogrzewanej sypialni. Len najlepiej spośród badanych tkanin odprowadza wilgoć od skóry, więc budzisz się sucha.
Zimą sypiasz pod grubszą kołdrą, w ogrzewanym pokoju, często przy zamkniętym oknie. Ciało nagrzewa się pod przykryciem, a wilgoć nie ma dokąd „uciec”. Stąd paradoks: w środku zimy możesz budzić się tak samo przegrzana jak w lipcu.
Tu len robi to, w czym jest najlepszy. W badaniu CETELOR lniana tkanina wchłaniała ciecz natychmiast, rozprowadzała ją najszerzej i najlepiej przenosiła wilgoć z wewnętrznej strony materiału na zewnętrzną (źródło). Pot nie zostaje więc przy Twojej skórze.
Raport CETELOR z 2022 roku pokazuje to w liczbach. Len najlepiej przepuszczał parę wodną (opór Ret 3,84 m²·Pa/W, najniższy wśród badanych tkanin) i razem z wiskozą otrzymał najwyższą, 5. klasę w teście zarządzania wilgocią według normy AATCC 195. Jego przepuszczalność powietrza wyniosła 2294 l/m²/s, ponad czterokrotnie więcej niż bawełny (499 l/m²/s), a w łącznym wskaźniku komfortu IMT len zajął pierwsze miejsce (raport CETELOR 2022).
Najważniejsza wskazówka na zimę płynie z badań, które przytacza raport. Gdy śpisz pod kołdrą, komfort snu zależy bardziej od mikroklimatu w łóżku niż od temperatury w pokoju. W chłodnej sypialni wystarczy więc cieplejsza kołdra, a o suchość przy skórze zadba len.
Uczciwie trzeba dodać, że większość badań nad snem dotyczy ciepłego klimatu, a o spaniu w chłodzie wiadomo mniej. Dlatego autorzy raportu opisują len jako tkaninę świetną w cieple i dobrą w warunkach umiarkowanych. Zimą najlepiej działa w duecie z ciepłą kołdrą.
Jak len działa latem, a jak zimą?
Te same właściwości lnu pracują przez cały rok, tylko rozwiązują inny problem w zależności od pory roku.
Jak korzystać z lnu zimą?
W skrócie: zostaw swoją zimową kołdrę i zmień tylko poszewkę na lnianą. Uzupełnij ją lnianą piżamą i narzutą jako dodatkową warstwą w najzimniejsze noce.
Najprościej zacząć od sypialni, bo tam len pracuje najdłużej, przez całą noc. Kilka sposobów, które sprawdzają się w chłodne miesiące:
- Lniana pościel pod ciepłą kołdrą. Zostaw swoją zimową kołdrę, wymień tylko poszewkę. Kołdra daje ciepło, a len dba o to, żeby pod nią nie było duszno i wilgotno. Pościel NatureBed szyjemy na indywidualne zamówienie, z lnu zmiękczanego wcześniejszym praniem.
- Lniana piżama zamiast syntetycznej. Piżama leży najbliżej skóry, więc to ona decyduje, czy obudzisz się sucha. Len odprowadza wilgoć, zamiast ją zatrzymywać.
- Narzuta jako dodatkowa warstwa. W najzimniejsze noce lniana narzuta na kołdrze dodaje ciepła, a w dzień porządkuje wygląd łóżka. Narzuty również szyjemy na zamówienie.
- Len na cebulkę w ciągu dnia. Lniana koszula pod swetrem albo kimono do domu to warstwa, która nie przegrzewa przy kaloryferze i nie wychładza przy otwartym oknie.
Nasze tkaniny mają certyfikaty OEKO-TEX Standard 100 i REACH, a len pochodzi z upraw z certyfikatem Masters of FLAX FIBRE™ (dawniej European Flax™).
Najczęstsze pytania
Czy lniana pościel nie jest zimą zimna? W pierwszej chwili len może wydawać się chłodny w dotyku, ale szybko przyjmuje temperaturę ciała. Ma umiarkowane właściwości izolacyjne, więc pod zimową kołdrą zatrzymuje ciepło, a jednocześnie nie dopuszcza do duszności.
Czy len nadaje się do spania w chłodnej sypialni? Tak, choć warto wiedzieć, jak to działa. Len ma umiarkowany opór cieplny, więc zatrzymuje część ciepła, ale o grzanie dba przede wszystkim kołdra. Badania przytaczane przez CETELOR pokazują, że pod przykryciem liczy się mikroklimat w łóżku, a nie sama temperatura pokoju. W bardzo zimnej sypialni połącz lnianą pościel z cieplejszą kołdrą lub narzutą.
Czy zimą muszę zmienić pościel na flanelową? Nie musisz. Za ciepło odpowiada głównie kołdra. Lniana poszewka sprawia, że pod tą kołdrą jest sucho i komfortowo przez całą noc.
Czy lniane ubrania nosi się tylko latem? Nie. Len świetnie sprawdza się jako warstwa pod swetrem lub w domu, a projektanci coraz częściej używają go w kolekcjach jesienno-zimowych.
Len na cały rok
Len to nie wspomnienie wakacji, które chowasz do szafy we wrześniu. To tkanina, która w lipcu chłodzi, a w grudniu pilnuje, żebyś nie budziła się przegrzana pod kołdrą. Jeśli do tej pory sięgałaś po nią tylko latem, ta zima to dobry moment, żeby sprawdzić, jak len sprawdza się, kiedy za oknem mróz.
